एक जन्मदिन,एक जीवनको भविष्य:निजी पहलले पढाइमा राहत

महेश सिंह लहान –एमबीबीएस अध्ययनका लागि पूर्ण छात्रवृत्ति पाएका सिरहाका सत्यनारायण साफीका लागि पढाइको ढोका खुले पनि जीवनयापनको चुनौती भने उस्तै छ। यही यथार्थलाई मध्यनजर गर्दै व्यवसायी विकास सारडाले साफीलाई मासिक १० हजार रुपैयाँ सहयोग गर्ने घोषणा गरेका छन्।

नेपालमा सरकारी छात्रवृत्तिमा चिकित्सा शिक्षा अध्ययन गर्ने विद्यार्थीहरूले शुल्क नतिर्नु नपरे पनि खान–बस्न, होस्टेल, किताब र दैनिक खर्च व्यवस्थापन गर्नुपर्ने बाध्यता रहँदै आएको छ। यस्तै अवस्थाले गर्दा धेरै विद्यार्थीहरू बीचमै पढाइ छाड्न बाध्य हुने गरेका उदाहरणहरू पनि छन्।

जिल्ला उद्योग वाणिज्य संघ लहान–सिरहाका अध्यक्षसमेत रहेका सारडाले आफ्नो ४७ औँ जन्मदिनको अवसरमा साफीसँग लिखित सम्झौता गर्दै सहयोग सुरु गरेका हुन्। सम्झौताअनुसार सत्यनारायणको एमबीबीएस अध्ययन निरन्तर रहेसम्म प्रत्येक महिना उनको बैंक खातामा १० हजार रुपैयाँ पठाइनेछ। यदि पढाइ बीचमै छाडेमा सहयोग स्वतः बन्द हुने उल्लेख गरिएको छ।

सारडाका अनुसार यो सहयोग कुनै दानभन्दा बढी सामाजिक उत्तरदायित्वको निरन्तर अभ्यास हो। उनले आर्थिक अभावकै कारण विगतमा आफ्नी बहिनीलाई एमबीबीएस पढाउन नसकेको अनुभव स्मरण गर्दै, “आज सत्यनारायणजस्ता विद्यार्थीले आर्थिक कारणले अवसर गुमाउन नपरोस् भन्ने चाहना हो,” भने।

शिक्षाविद्हरू भन्छन्, “पूर्ण छात्रवृत्ति पाएका विद्यार्थीहरूलाई पनि जीवनयापन खर्चका लागि सहायक संयन्त्र नहुँदा निजी सहयोग अपरिहार्य बन्दै गएको छ।” उनीहरूका अनुसार यो घटना व्यक्तिगत उदारताको उदाहरण मात्र होइन, छात्रवृत्ति प्रणालीको सीमितता पनि देखाउने संकेत हो।
सत्यनारायण साफी अहिले पढाइमा ध्यान केन्द्रित गर्न पाएकोमा राहत महसुस गरिरहेका छन्। तर उनको कथाले एउटा गम्भीर प्रश्न उठाउँछ— के चिकित्सा शिक्षा जस्तो महँगो अध्ययनमा पूर्ण छात्रवृत्ति मात्रै पर्याप्त छ?