गोलबजारमा मुक्ति नेपालको अभियान : बाल विवाह र हिंसा अन्त्यमा जोड

महेश सिंह ,लहान – बाल विवाह, लैङ्गिक हिंसा र समाजमा व्याप्त हानिकारक परम्परागत अभ्यासविरुद्ध गोलबजारमा ‘मुक्ति नेपाल’ सक्रिय छ। महिला सशक्तिकरण र शान्ति स्थापनाका लागि विभिन्न अभियान चलाउँदै आएको संस्थाले समुदायमा चेतना जगाउनेदेखि हिंसा प्रभावितलाई संरक्षणसम्मको जिम्मेवारी निभाइरहेको छ।बाल विवाह अन्त्यका लागि तीन वर्षदेखि गोलबजारका विभिन्न वडामा किशोरी सशक्तिकरण अभियान सञ्चालन भइरहेको छ। किशोरी समूह, बाल क्लब र किशोरी सञ्जाल गठन गर्दै चेतनामूलक कार्यक्रम, अभिमुखीकरण, सीपमूलक तालिम तथा सडक नाटकमार्फत सचेतना फैलाइएको छ।

“किशोरीहरूलाई शिक्षाको पहुँचमा ल्याउनुका साथै आत्मनिर्भर बनाउन सीपमूलक तालिम दिइरहेका छौँ,” मुक्तिका अध्यक्ष देवकुमारी महरा भन्छिन्, “बाल विवाह, घरेलु हिंसा र लैङ्गिक विभेदविरुद्ध किशोरीहरूको संगठित आवाज बुलन्द बनाउँदै छौँ।
सिरहा जिल्लाका चार पालिकामा २०२४ को जनवरीदेखि डिसेम्बरसम्म १८३ वटा हिंसाका घटना दर्ता भएका छन्। घरेलु हिंसाका ५४ घटना दर्ता भएका छन् भने बाल विवाह ३७, महिला हिंसा ३३, झैझगडा २१, मानसिक यातना ७, बलात्कार ४, यौन शोषण ४, आत्महत्या २ र हत्या २ वटा घटना रिपोर्ट भएका छन्।

पीडितमध्ये ९६ जना श्रीमान्कै हिंसामा परेका छन्। २२ जना सासुबाट, २० जना बुवाबाट, १८ जना छिमेकीबाट, ७ जना छोरा-बुहारीबाट, ५ जना ससुरा र ५ जना साथीबाट हिंसामा परेका छन्।
मुक्ति नेपालद्वारा सञ्चालित सुरक्षावासमा २०२४ मा ३६ जनाले सेवा लिएका छन्। तीमध्ये २२ जना घरेलु हिंसाका पीडित छन्। जबरजस्ती करणीका ३, बलपूर्वक विवाहका १, बहुविवाहका ७ र यौन हिंसाका १ जना सुरक्षावासमा बसेका छन्।

सुरक्षावास पुगेकामध्ये १४ जना प्रहरीमार्फत, १० जना परिवारबाट, ६ जना संघसंस्थाबाट र ६ जना स्वयम् पुगेका हुन्। मुक्ति नेपालले ६ जना हिंसा प्रभावितलाई दीर्घकालीन पुनर्स्थापनाका लागि काठमाडौँ तथा अन्य संस्थामा पठाएको छ भने १० जनालाई स्वास्थ्य उपचार उपलब्ध गराएको छ।
हिंसा, आत्महत्या, जातीय भेदभाव र लैङ्गिक हिंसा रोक्न सबै पक्ष जिम्मेवार बन्नुपर्नेमा मुक्तिका अध्यक्ष महराले जोड दिइन्। “सरकार, स्थानीय निकाय, प्रहरी प्रशासन र सामाजिक अभियन्ताहरूबीच समन्वय अझै बलियो हुनुपर्छ,” उनले भनिन्, “हामी हिंसा अन्त्यका लागि सहकार्य गर्न तयार छौँ।”
आगामी ८ मार्च, अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवसलाई लक्षित गर्दै हिंसाविरुद्ध थप प्रभावकारी रणनीति बनाउने योजना रहेको संस्थाले जनाएको छ।