सिरहा र सप्तरीका कृषक समूहमा पोषण बगैंचा र गोठ सुधार कार्यक्रमको अनुगमन

महेश सिंह लहान – किसानहरूलाई आत्मनिर्भर बनाउन राष्ट्रिय कृषक समूह महासंघ नेपाल र केयर नेपालको साझेदारीमा सिरहा र सप्तरीका विभिन्न कृषक समूहमा पोषण बगैंचा,गोठ सुधार तथा पोषण व्यवस्थापन कार्यक्रम लागू गरिएको छ। यसैक्रममा, यी कार्यक्रमहरूको अनुगमन सम्पन्न भएको छ।
सिरहाको भगवानपुर गाउँपालिका-२ स्थित लक्ष्मी नारायण महिला कृषक समूह र सप्तरीको रुपनी गाउँपालिका–६ मा रहेका मिलन बाख्रा पालन कृषक समूह तथा पंचवटी कृषक समूहमा अनुगमन गरिएको हो।

अनुगमन टोलीमा महासंघका केन्द्रीय प्रतिनिधि गीता भुजेल, केयर नेपालका कार्यक्रम व्यवस्थापक जगदीश भट्ट, केयर नेपालकै पोषण विज्ञ पुनम यादव, कृषि ज्ञान केन्द्र सिरहाका प्रमुख नरेन्द्र महासेठ, पत्रकार महेश सिंह तथा सम्बन्धित वडाका अध्यक्ष सूर्यनारायण यादव सहभागी थिए।
भगवानपुरका किसान राम बिलास सदाले कृषक महासंघको पहलपछि आफ्नो समुदायको जीवनमा ठूला परिवर्तन आएको बताए। उनले भने,”हामी पहिला जनावरसरह बाँच्थ्यौं। महासंघ आएपछि हाम्रो सोच बदलियो, खेतीमा नयाँ प्रविधि अपनायौं, सामूहिक करार खेती सुरु गरेका छौँ।अहिले राम्रो आम्दानी भइरहेको छ।”

भगवानपुरका महिला किसान बिना खन्जोतले लसुन खेती, आलु खेती जस्ता व्यावसायिक कृषि पद्धतिबाट राम्रो आम्दानी गरिरहेको बताइन्। उनले भनिन्,”महासंघले हामी किसानलाई आत्मनिर्भर बनाउन ठूला योजना ल्याएको छ। हामीले यसको फाइदा पाएका छौं। यस्ता कार्यक्रम अझै विस्तार हुनुपर्छ।”

महासंघका मधेस प्रदेश कार्यक्रम संयोजक दिलीप कुमार साहका अनुसार “स्थानीय उत्पादनलाई प्रोत्साहित गर्दै किसानलाई उचित मूल्य दिलाउने, खाद्य संकट रोक्ने र विपन्न समुदायलाई पौष्टिक आहार उपलब्ध गराउने मुख्य उद्देश्यसहित किसानको जिबन उकास्न कार्यक्रम संचालन गरेको बताए।
– खाद्य भण्डारण तथा आपूर्ति व्यवस्थापन संकटका बेला खाद्य सामग्री सहज उपलब्ध गराउन भण्डारण केन्द्र स्थापना, विपद् व्यवस्थापन र खाद्य आपूर्ति सुनिश्चितता ,प्राकृतिक प्रकोप वा आर्थिक संकटमा परेका समुदायलाई आवश्यक खाद्य सहायता।
स्थानीय उत्पादन प्रवर्द्धन किसानलाई उचित मूल्य दिलाउने तथा खाद्य आत्मनिर्भरता बढाउने। भोकमरी तथा कुपोषण न्यूनीकरण ,दुर्गम तथा विपन्न समुदायलाई पौष्टिक भोजन सुनिश्चित गर्ने।
साहका अनुसार,खाद्य सुरक्षाका लागि स्थानीय सरकार,सहकारी संस्था,निजी क्षेत्र तथा अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूको सहकार्य अनिवार्य छ। उनले भने, “कृषि प्रविधिमा लगानी बढाउनुपर्छ,किसानलाई उचित मूल्य दिनुपर्छ,सरकारसँग ठोस नीति हुनुपर्छ। यसैबाट खाद्य संकट टार्न सकिन्छ।”

राष्ट्रिय कृषक महासंघ नेपाल र केयर नेपालको साझेदारीमा सञ्चालित पोषण बगैंचा, गोठ सुधार तथा खाद्य सुरक्षासम्बन्धी कार्यक्रम किसानहरूका लागि समृद्धिको बाटो बन्ने संकेत देखिएको छ।
अनुगमनमा सहभागी किसानहरूले यस्ता कार्यक्रम अझै विस्तार गर्नुपर्ने माग गरेका छन्। खाद्य सुरक्षाका लागि राष्ट्रिय खाद्य बैंकले दूरगामी प्रभाव पार्ने महासंघको ठहर छ।