बढ्दो सामाजिक द्वन्द्व समाधानका लागि संवाद संस्कृतिमा जोड

बर्दिबासमा प्रदेशस्तरीय संवाद तालिम सम्पन्न, सहभागीलाई समुदायमा शान्ति निर्माणको जिम्मेवारी

महेश सिंह, लहान सिरहा –नेपाली समाजमा पछिल्लो समय बढ्दै गएको सामाजिक तनाव, असहिष्णुता, हिंसा तथा विभिन्न प्रकारका द्वन्द्वलाई संवादमार्फत समाधान गर्ने उद्देश्यले सञ्चालन गरिएको प्रदेशस्तरीय संवाद तालिम सफलतापूर्वक सम्पन्न भएको छ। समग्र जन उत्थान केन्द्र, लहानको आयोजनामा महोत्तरीको बर्दिबासमा आयोजित पाँचदिने तालिममा मधेश प्रदेशका विभिन्न जिल्लाबाट २७ जना सहभागी भएका थिए।

जेठ २७ गतेदेखि सञ्चालन भएको तालिममा सहभागीहरूलाई प्रभावकारी संवाद, द्वन्द्व रूपान्तरण, शान्ति निर्माण, नेतृत्व विकास, सहअस्तित्व तथा सामाजिक सद्भाव प्रवर्द्धनका विषयमा सैद्धान्तिक र व्यवहारिक ज्ञान प्रदान गरिएको थियो। समाजमा देखिने विभिन्न प्रकारका विवाद, गलतफहमी र तनावलाई संवादको माध्यमबाट समाधान गर्न सकिने अवधारणामा आधारित भएर तालिम सञ्चालन गरिएको आयोजकले जनाएको छ।

समापन कार्यक्रमको अध्यक्षता गर्दै समग्र जन उत्थान केन्द्र, लहानकी कार्यकारी निर्देशक अनिता चौधरीले तालिमबाट प्राप्त ज्ञान, सीप र अनुभवलाई व्यवहार तथा समुदायस्तरमा लागू गर्न सहभागीहरूलाई आग्रह गरिन्। उनले तालिममा सिकेका विषयलाई व्यवहारमा उतार्न सके मात्र त्यसको वास्तविक उपलब्धि देखिने बताइन्।

उनले भनिन्, “आज समाजमा देखिने धेरै समस्या संवादको अभावका कारण सिर्जना भएका छन्। संवादको संस्कृति विकास गर्न सके सामाजिक सद्भाव, सहिष्णुता र शान्ति स्थापना गर्न सहज हुनेछ। त्यसैले तालिमबाट सिकेका सीपलाई समुदायमा प्रयोग गर्दै सकारात्मक परिवर्तनको नेतृत्व गर्न आवश्यक छ।”

तालिमका सहजकर्ता गोपाल चौधरीले नेपाली समाजमा बढ्दो अशान्ति, हिंसा र सामाजिक तनावलाई न्यूनीकरण गर्न संवाद प्रभावकारी माध्यम भएको बताए। उनले संवादले व्यक्तिबीच विश्वास निर्माण गर्ने, मतभेदलाई व्यवस्थापन गर्ने तथा सामाजिक एकतालाई बलियो बनाउने उल्लेख गरे।

उक्त तालिममा साधुराम तामाङ, गोपाल चौधरी, राम भरोशी महतो तथा कविता जैसवालले सहजीकरण गरेका थिए। प्रशिक्षकहरूले संवादका सिद्धान्त, द्वन्द्व व्यवस्थापनका उपाय, सहकार्यको भावना, नेतृत्व विकास तथा समुदायमा शान्ति स्थापना गर्ने विधिबारे विस्तृत प्रशिक्षण दिएका थिए।

तालिमलाई जर्मन सहयोग नियोग (GIZ) तथा ZFD Civil Peace Service को सहयोग रहेको थियो। आयोजक संस्थाका अनुसार समुदायमा बढ्दो ध्रुवीकरण, असहिष्णुता तथा सामाजिक विभाजनलाई न्यूनीकरण गरी दिगो शान्ति स्थापना गर्ने लक्ष्यसहित कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको हो।

तालिममा सहभागीहरूले कार्यक्रम अत्यन्त उपलब्धिमूलक, व्यवहारिक तथा समयसापेक्ष रहेको प्रतिक्रिया दिएका छन्। उनीहरूका अनुसार तालिमबाट प्राप्त ज्ञान र सीपले व्यक्तिगत जीवनदेखि समुदायस्तरसम्म उत्पन्न हुने विवादलाई शान्तिपूर्ण ढंगले समाधान गर्न सहयोग पुग्नेछ। सहभागीहरूले संवादको अभ्यासले सामाजिक सद्भाव कायम गर्न र समुदायमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।

आयोजक संस्थाले यस्ता कार्यक्रमले समाजमा शान्ति, सहिष्णुता, आपसी सम्मान र सहअस्तित्वको भावना अभिवृद्धि गर्दै दिगो सामाजिक विकासमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउने जनाएको छ।