मधेश सरकारको चेतावनी: गोलाप्रथा लागू नभए एसईई परीक्षा बहिष्कारको सम्भावना

 महेश सिंह लहान –  मधेश प्रदेशका मुख्यमन्त्री सतिशकुमार सिंहले एसईई परीक्षामा केन्द्राध्यक्ष चयन प्रक्रियामा अनियमितता रोक्न गोलाप्रथा लागू गर्नुपर्ने कडाइका साथ माग गरेका छन्। यदि परीक्षा केन्द्राध्यक्ष चयन गोलाप्रथाबाट नभए प्रदेश सरकारले परीक्षाको सञ्चालन प्रक्रियामा सहभागिता नजनाउने चेतावनी दिएका छन्।

मुख्यमन्त्री सिंहले परीक्षा प्रणालीलाई पारदर्शी र निष्पक्ष बनाउन वर्तमान अनियमिततालाई रोक्नुपर्ने आवश्यकता रहेको बताएका छन्। ‘केन्द्राध्यक्ष चयनमा शक्ति र प्रभावको दुरुपयोग रोक्न गोलाप्रथाबाटै छनोट गर्नुपर्छ,’ मुख्यमन्त्री सिंहका प्रेस सल्लाहकार अनिलकुमार कर्णद्वारा जारी विज्ञप्तिमा उल्लेख छ।

प्रदेश परीक्षा सञ्चालन तथा व्यवस्थापन समितिले यसअघि नै केन्द्राध्यक्ष छनोटका लागि गोलाप्रथा अपनाउने निर्णय गरिसकेको थियो। सोही निर्णयअनुसार प्रत्येक जिल्लामा कार्यरत मावि तहका शिक्षक तथा प्रधानाध्यापकहरूको रोस्टर तयार पारेर सार्वजनिक रूपमा गोला तानेर केन्द्राध्यक्ष छनोट गर्ने सहमति भएको थियो। तर, कतिपय जिल्लामा पुरानै प्रणाली अनुसार परीक्षा केन्द्र रहने विद्यालयकै प्रधानाध्यापकलाई केन्द्राध्यक्ष नियुक्त गर्ने तयारी भएपछि प्रदेश सरकारले कडा प्रतिक्रिया जनाएको हो।

मुख्यमन्त्री सिंहको दाबी छ कि परीक्षा केन्द्रकै प्रधानाध्यापक केन्द्राध्यक्ष हुँदा अनियमितता मौलाउने गरेको तथ्य पुष्टि भइसकेको छ। ‘यो प्रणालीले विगतमा अनियमिततालाई बढावा दिएको देखिन्छ, त्यसैले परीक्षा प्रणाली सुधारका लागि पारदर्शी र निष्पक्ष चयन प्रक्रिया अनिवार्य छ,’ विज्ञप्तिमा उल्लेख छ।
प्रदेश सरकारले गोलाप्रथाका माध्यमबाट केन्द्राध्यक्ष चयन नगरे परीक्षामा कुनै पनि प्रकारको सहयोग नगर्ने स्पष्ट पारेको छ। शिक्षा विकास तथा समन्वय एकाइहरूले पुरानै प्रणालीलाई निरन्तरता दिने प्रयास गरेमा परीक्षा व्यवस्थापनमा गम्भीर संकट उत्पन्न हुन सक्ने प्रदेश सरकारको निष्कर्ष छ।
अब शिक्षा मन्त्रालय र सम्बन्धित निकायहरूले कसरी कदम चाल्छन् भन्ने विषयमा सबैको ध्यान केन्द्रित भएको छ। यदि गोलाप्रथा लागू नहुने हो भने प्रदेश सरकार र संघीय सरकारबीच तनाब बढ्ने सम्भावना देखिन्छ।