बालमैत्री विद्यालय, सुदृढ स्वास्थ्य सेवा र उद्यमशीलता विकासमा समुन्नति कार्यक्रम सफल

महेश सिंह लहान सिरहा – सप्तरीको खडक नगरपालिकामा सञ्चालित ‘समुन्नति कार्यक्रम’ ले शिक्षा, स्वास्थ्य र आर्थिक सशक्तीकरणका क्षेत्रमा उल्लेखनीय परिवर्तन ल्याउन थालेको पाइएको छ। सबल नेपाल र सेभ द चिल्ड्रेनको सहयोगमा सञ्चालन भइरहेको कार्यक्रमले विद्यालयलाई हरित र बालमैत्री बनाउनुका साथै स्वास्थ्य सेवा विस्तार र स्थानीय उद्यम विकासमा समेत प्रभावकारी भूमिका खेलेको छ।
खडक नगरपालिका–१० स्थित जनता माध्यमिक विद्यालय भैरोगंज बेल्हामा गरिएको अनुगमनका क्रममा विद्यालयको भौतिक तथा शैक्षिक वातावरणमा आएको सुधार स्पष्ट देखिएको थियो। विद्यालयमा रंगरोगन, कक्षा कोठा मर्मत, बगैंचा निर्माण, सरसफाइ व्यवस्थापन तथा वृक्षारोपणका गतिविधिले विद्यालयलाई आकर्षक र बालमैत्री बनाएको छ।
विद्यालयका प्रधानाध्यापक श्यामलाल चौधरीका अनुसार विद्यालयलाई ‘हरित विद्यालय’ बनाउने लक्ष्यका साथ विभिन्न पूर्वाधार तथा वातावरणीय सुधारका कार्यहरू सञ्चालन गरिएका छन्। नियमित सरसफाइ, विद्यार्थीमैत्री वातावरण र अभिमुखीकरण कार्यक्रमका कारण सिकाइ उपलब्धिमा समेत सकारात्मक प्रभाव परेको विद्यालयले जनाएको छ।
यता स्वास्थ्य क्षेत्रतर्फ खडक नगरपालिका–७ स्थित कल्याणपुर आधारभूत अस्पतालले स्थानीय नागरिकलाई सहज मातृ तथा शिशु स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउँदै आएको छ। अस्पतालले हालसम्म ४ सयभन्दा बढी महिलालाई सुरक्षित प्रसूति सेवा प्रदान गरिसकेको जनाएको छ। अस्पताललाई आवश्यक स्वास्थ्य उपकरण, बर्थिङ सेन्टर सामग्री तथा सरसफाइ व्यवस्थापनमा प्राप्त सहयोगले सेवा प्रवाहलाई थप प्रभावकारी बनाएको स्वास्थ्यकर्मीहरू बताउँछन्।
समुन्नति कार्यक्रमको अर्को महत्वपूर्ण उपलब्धि आर्थिक सशक्तीकरणमा देखिएको छ। खडक नगरपालिका–५ खोजपुरकी सुजाता साहले मसला पिस्ने तथा प्याकिङ मेसिन प्राप्त गरेपछि आफ्नै उद्यम सञ्चालन गर्दै वार्षिक १ लाख ५० हजार रुपैयाँभन्दा बढी आम्दानी गर्न सफल भएकी छन्। उनीजस्तै नगरका २ सय १३ जना उद्यमीलाई व्यवसाय सञ्चालनका लागि आवश्यक सामग्री उपलब्ध गराइएको कार्यक्रम संयोजक रोशन मण्डलले जानकारी दिए।
अनुगमन टोलीले विद्यालयमा बाल क्लब सशक्तीकरण, सुझाव पेटिकाको प्रभावकारी प्रयोग, सरसफाइ व्यवस्थापन तथा विद्यालय बाहिर रहेका बालबालिकालाई शिक्षाको पहुँचमा ल्याउने अभियानलाई थप सुदृढ बनाउन सुझाव दिएको छ।
नगर कार्यक्रम सल्लाहकार समितिको अनुगमनले ‘समुन्नति कार्यक्रम’ केवल पूर्वाधार निर्माणमा सीमित नभई शिक्षा, स्वास्थ्य र आयआर्जनका अवसरमार्फत समुदायको जीवनस्तर सुधारमा प्रत्यक्ष योगदान गरिरहेको निष्कर्ष निकालेको छ।